در درسهای قبلی زمانهای حال و گذشته بیان شدند، در این درس زمان آینده را توضیح می‌دهیم. قبل از اینکه مبحث زمان آینده را آغاز کنیم، حالت  بلانی ( وجه شرطی مجازی) یا بیان یک آرزو را در زبان کوردی توضیح می‌دهیم که خود به نوعی می‌تواند در تفهیم زمان آینده نقشی را ایفا کند.

Bilanî       وجه شرطی مجازی /  آرزویی مجازی

بلانی، همان شکل لفظی تأکیدوار و با فشار ادا کردن برای بیان یک آرزو،  و یا یک گمانه است که تقریبأ حالتی مابین خواستن و دستور دادن می‌باشد.

چون این نوع از حالت خواستن با حرف اضافهء bila   آغاز می‌شود بهمین خاطر آن را بلانی می‌گویند. (در بعضی مناطق از حرف اضافهء bira  به جای bila استفاده می‌شود، البته درست همان bila  می باشد.)

در درسهای آینده حالتهای مختلف خواستن را در زبان کوردی  بطور مفصل توضیح خواهیم داد.

.Em li mal disekinin bila ew here
(ما در منزل می مانیم اجازه بدهید او برود.)

.Bila ez ji ser hespê bikevim, ne tu
(بگذار من از روی اسب بیافتم، نه شما.)

Em ê herin, bila ew rakevi
(ما خواهیم رفت، ول کن ایشان بخوابد)

بلانی در واقع آن حالتی نیست که شخص در آن قرار گرفته باشد بلکه آن آرزویی است که شخص می‌خواهد در آن حالت قرار بگیرد. در زبان کردی و زبان یونانی حالت بلانی زیاد بکار می‌رود، اما در زبان انگلیسی به آن صورت کاربردی ندارد.

در دستور زبان کردی، بلانی همچنین پایه و اساسی جهت درست کردن وجه شرطی و زمان آینده نیز می‌باشد.

a)   بلانی در زمان حال؛ با جایگزینی پیشوند - bi به جای  - di (فعل زمان حال)  درست می‌شود.

مثال:

نوشتن :  nivîsîn

  Bilanî

زمان حال

 Bila ez binivîsim

 Ez dinivîsim

    Bila tu binivîsî

    Tu dinivîsî

  Bila ew binivîse

  Ew dinivîse

 Bila em binivîsin

 Em dinivîsin

 Bila hûn binivîsin

 Hûn dinivîsin

 Bila ew binivîsin

 Ew dinivîsin

البته پیشوند - bi  در افعال مرکب که خود دارای قسمتی بعنوان پیشوند می‌باشند، استفاده نمی‌شود. 

مثال:

بلند شدن :    rabûn

Bilanî

زمان حال

Bila ez rabim

Ez radibim

     Bila tu rabî

Tu radibî

  Bila ew rabe

Ew radibe

Bila em rabin

 Em radibin

Bila hûn rabin

Hûn radibin

Bila ew rabin

Ew radibin

پیشوند – ne  فعل را منفی می‌کند.

Ez nebêjim, tu ranebî

b)   بلانی در زمان گذشته؛ از طریق اضافه کردن پیشوند - bi و پسوند  a  به فعل (زمان گذشته ساده) درست می‌شود.

a  +  (زمان گذشته ساده) فعل  +   bi  =  بلانی زمان گذشته

مثال:

 رفتن :      Çûn

Bilanî (گذشته ساده) 

زمان گذشته ساده

Bila ez biçûma

Ez çûm

Bila tu biçûyîya

Tu çûyî

Bila ew biçûya

Ew çû

Bila em biçûna

Em çûn

Bila hûn biçûna

Hûn çûn

  Bila ew biçûna

Ew çûn

انجام دادن :    kirin 

Bilanî (گذشته ساده)

زمان گذشته ساده  

Bila min bikira

Min kir

Bila te bikira

Te kir

Bila wî bikira

Wî kir

Bila me bikira

Me kir

Bila we bikira

We kir

Bila wan bikira

Wan kir

c)  بلانی در زمان گذشته کامل؛ از طریق اضافه کردن پسوند  a  به فعل (زمان گذشته کامل) درست می‌شود.

البته همانطور که در مثالهای زیر ملاحظه می شود در زمان گذشته کامل معمولأ بلانی دارای تنوع صوتی یا گوناگونی آوایی نیز می باشد.

بعد از یک حرف صدادار a ( ya  + (زمان گذشته کامل) فعل =  بلانی زمان گذشته کامل

مثال:

 رفتن :    çûn

 

گوناگونی آوایی
(تنوع صوتی)

گوناگونی آوایی
(تنوع صوتی)

Bilanî (گذشته کامل) 

 زمان گذشته کامل 

 2

 1

 çûbama

 çûbiwama

 Bila   ez  çûbûma

 Ez   çûbûm

 çûba(ya

 çûbiwaya

 Bila   tu  çûbûya

 Tu   çûbû(yî

 çûba(ya

 çûbiwaya

 Bila  ew   çûbûya

 Ew   çûbû

 çûbana

 çûbiwana

 Bila  em   çûbûna

 Em   çûbûn

 çûbana

 çûbiwana

 Bila  hûn  çûbûna

 Hûn    çûbûn

 çûbana

 çûbiwana

 Bila   ew  çûbûna

 Ew   çûbûn

خریدن  :   Kirîn

تنوع صوتی
(گوناگونی آوایی)

تنوع صوتی
(گوناگونی آوایی)

 Bilanî (گذشته کامل)

 زمان گذشته کامل

 2

 1

 kirîba

 kirîbiwa

 Bila min kirîbûya

 Min kirîbû

 kirîba

 kirîbiwa

 Bila te kirîbûya

 Te kirîbû

 kirîba

 kirîbiwa

 Bila wî kirîbûya

 Wî kirîbû

 kirîba

 kirîbiwa

 Bila wê kirîbûya

 Wê kirîbû

 kirîba

 kirîbiwa

 Bila me kirîbûya

 Me kirîbû

 kirîba

 kirîbiwa

 Bila we kirîbûya

 We kirîbû

 kirîba

 kirîbiwa

 Bila wan kirîbûya

 Wan kirîbû

زمان آینده              Dema Pêşî   / çaxa bê  /  dahatû

زمان آینده، همانطور که از نام آن مشخص است بر کاری که هنوز به انجام نرسیده و در آینده به وقوع خواهد پیوست، دلالت می‌کند.  زمان آینده، به کمک حروف اضافهء زمان آینده که شامل:  dê, ê, wê  می‌باشند ( بیشتر  ê استفاده می شود)، و همچنین پیشوند  - bi که در جلوی  ریشه فعل (زمان حال) قرار می‌گیرد، درست می‌شود.

از نظر املائی حروف اضافهء زمان آینده همیشه بصورت جداگانه نوشته می‌شوند و به هیچ کلمه‌ای وصل نمی‌شوند.

(فعل زمان حال)  ê  +  bilanî  +  فاعل  =  زمان آینده

  مثال:

   خوردن :    xwarin

 زمان آینده 

     Bilanî

من خواهم خورد.

  Ez ê bixwim

  Ez bixwim

 تو خواهی خورد.

  Tu yê* bixwî

     Tu bixwî

 او (مرد/ زن) خواهد خورد.

   Ew ê bixwe

   Ew bixwe

 ما خواهیم خورد.

  Em ê bixwin

  Em bixwin

 شما خواهید خورد.

  Hûn ê bixwin

  Hûn bixwin

 آنها خواهند خورد.

   Ew ê bixwin

   Ew bixwin

*)  پس از یک حرف صدادار، حرف اضافه  ê   به   yê  تبدیل می‌شود.

معمولأ در حالت محاوره‌ای و صحبت کردن عادی بین مردم ” tu ê ” به صورت خلاصه و فشرده   tê بیان می‌شود ( Tu yê bixwî /  Tê bixwî ) ، و همچنین ” ew ê “  به صورت  wê  بیان می‌شود.

مثال:

Ez ê bikevim
من خواهم افتاد

Tu yê (Tê) bikevî

Ew wê (Ew ê / Wê) bikeve

Em wê (Em ê) bikevin

Hûn wê (Hûn ê) bikevin

Ew wê (Ew ê / Wê) bikevin

 اگر فاعل جمله یک اسم باشد، ممکن است که حرف اضافه ê  با dê یا wê  جایگزین شود.

مثال:

Azad ê biçe / here  ,   Azad wê biçe  ,   Azad dê biçe
(آقای آزاد خواهد رفت)

چند جمله بعنوان نمونه برای نشان دادن زمان آینده در زبان کردی:

Ez ê nan (nîn / nên) bixwim
من نان (غذا) خواهم خورد

Tu yê şîr bidoşî

Ew ê kevir biavêje

Em ê malê bimalin

Hûn ê darê bibirin

Ew ê şekir bihîne (bîne